Hoằng dương Phật pháp là như vậy, bạn phải không ngừng giảng, phải không ngừng nói, chính là cùng một đạo lý, không phải đạo lý này thực ra sâu xa đến đâu, mà là chúng ta không để tâm.
Tâm chúng ta căn bản là… Mỗi người ngồi đây nghe pháp, không phải vì Phật pháp mà đến. Nhiều người ngồi đây nghe Phật pháp, chỉ là nghe thử xem đang giảng gì, nghe như cũng nói về nhân quả. Nhưng tâm họ giam chặt, vùi sâu trong thế tục pháp; chuyện trong lòng họ, chuyện canh cánh nhất không phải Phật pháp, mà là thất tình lục dục ở nhà. Lúc ấy, mọi Phật pháp chỉ là gió thoảng bên tai, đạo lý của bạn không thể vào được lòng họ.
Đó là vì người ấy chưa xuất ly, tâm xuất ly chưa sinh khởi, căn bản không muốn bước ra khỏi hồng trần, nên nghe không hiểu. Người ấy mãi mãi chỉ nghĩ đến những chuyện trong nhà, mãi mãi thấy những chuyện trong nhà mới là quan trọng.
Không phải chuyện trong nhà không quan trọng — nó cũng rất quan trọng — nhưng người ấy chấp trước, vướng bận trong lòng, khiến nó chiếm giữ vị trí quan trọng nhất, nên những thứ khác không vào được.
Nhưng có một ngày, trải qua quá nhiều, trải nghiệm đủ rồi, bỗng bước ra được, bỗng cảm thấy những thứ hồng trần thế tục kia — chuyện ăn uống vệ sinh ngủ nghỉ, rồi tiền của, sắc đẹp, danh vọng, ăn uống, ngủ nghỉ những thứ này — bỗng thấy chúng chẳng còn ý nghĩa gì; những chuyện trong lòng, không còn xem trọng như trước nữa. Tình cảm, những thứ này, không còn quan trọng đến thế. Vẫn còn vướng víu, ràng buộc, nhưng trong lòng bạn, chúng không còn ở vị trí quan trọng nữa. Lúc này Phật pháp mới vào được, người ấy mới nghe lọt, bạn mới thấy đạo lý này là có lý, mới vào được.
Một mặt là do trong lòng mình có chướng ngại; mặt khác, thực ra tôi nghĩ nguyên nhân lớn hơn nằm ở chỗ, chúng ta từ nhỏ trong môi trường sống như vậy, khoa học và chủ nghĩa duy vật được giảng giải quá nhiều. Chúng ta, nhất là những người lớn lên ở Trung Quốc, ở lứa tuổi của chúng ta, chưa từng tiếp xúc với phạm vi này. Trong suốt quá trình trưởng thành, hoàn toàn không tiếp xúc với đức tin, chưa từng bàn luận về đức tin, về ý nghĩa của sinh mệnh những thứ này.
Xung quanh có rất nhiều người hiểu biết về tín ngưỡng tôn giáo và Phật học rất nông cạn. Những người bạn tiếp xúc phần lớn đều triều sơn lạy Phật, thắp hương. Tiếp xúc ở tầng lớp ấy thì không thể chạm đến bạn; rất khó để việc đốt hương lạy Phật trực tiếp có thể chạm đến tâm hồn bạn. Bạn sẽ thấy pho tượng Phật bằng đá lạnh lẽo, chẳng nói với bạn điều gì. Nhất là lúc bạn phiền não đau khổ, lúc bạn đau đến sống dở chết dở, Bồ Tát lạnh lùng như thế thì làm sao cứu độ được bạn? Như thế thì lòng tin tưởng ấy làm sao sinh khởi được?
Nhưng bạn không biết rằng, thứ có thể cứu độ bạn là trí tuệ của Ngài, chứ không phải pho tượng Phật lạnh lẽo kia. Bạn sẽ nghĩ rằng cắm nén hương lên đó, có lẽ bạn đang chờ đợi điều kỳ diệu xuất hiện, nhưng bạn đau khổ đến chết đi được, vẫn chẳng có ai đến cứu bạn.
Nhưng bạn không biết rằng, có một thứ ở đó, luôn luôn ở đó, chính là trí tuệ của Phật, nó có thể cứu bạn. Nhưng điều này cần phải học, cần tiếp xúc với kiểu thầy như thế — người giảng cho bạn trí tuệ Phật học, chứ không phải bảo bạn đi thắp hương. Khi bạn đau khổ, người ấy giảng cho bạn bản chất của đau khổ là gì, giảng vì sao bạn đau khổ, bạn chấp trước điều gì. Đó chính là trí tuệ.
Chứ không phải lúc bạn đau khổ, đến chùa đốt nén hương là bạn hết đau khổ, Phật sẽ phù hộ bạn; quay về bạn vẫn đau khổ như thường. Vì vậy nhiều người dần dần đối với đức tin, đối với những thứ này, cảm thấy có một hố ngăn cách, dường như không vào được, chẳng giúp được gì cho mình.
Thời gian không gian đặc định, thời không đặc định vậy. Vì nếu nói, tương lai mấy chục năm nữa sẽ có rất nhiều người, rất nhiều người, như các bạn ra ngoài, bạn bè tụ lại bên nhau, chúng ta nói chuyện đều là Phật pháp.
Nếu từ nhỏ bạn ngồi ở nhà, cha mẹ bạn nói chuyện đều là những điều này, đều nói những điều này, thầy cô cũng nói những điều này, bạn học cũng nói những điều này, mọi người đều bàn luận, Phật nói thế nào, thì tôi nghĩ đi đến hôm nay đã không còn chướng ngại rồi. Dù bạn không đi học Phật cũng không có chướng ngại; những gì bạn nói ra chính là trí tuệ của Phật, chính là những điều đó, làm sao có chướng ngại được?
Vẫn là môi trường thôi. Chúng ta sống trong một môi trường không có trí tuệ, sống trong một môi trường rất thế tục, lấy sự thỏa mãn vật dục làm chủ yếu, nên mọi người đều theo đuổi sự thỏa mãn ở tầng vật chất. Vì vậy chúng ta học rất nhanh, và có thể bất chấp thủ đoạn để theo đuổi tầng vật chất, rồi cứ thế mãi, đi đến tận cùng đã rất mệt mỏi, cuối cùng trở thành một cỗ máy làm việc, một cỗ máy kiếm tiền. Có phải vậy không? Bạn đâu có sống trong cái môi trường, cái bầu không khí ngày nào cũng giảng Phật pháp.
Nhưng bây giờ, ở tầng tổng thể của đức tin này, mọi người hiểu biết về trí tuệ Phật học vẫn còn khá nông cạn. Đức tin này, nhiều người vẫn còn giới hạn ở việc tin Phật, niệm kinh, niệm Phật hiệu, rồi đi thắp hương, nói về luân hồi, nói về nhân quả.
Nhưng những thứ này, tôi nghĩ, đối với những tập khí và dục vọng kiên cố đã hình thành suốt mấy chục năm của chúng ta, vẫn không lay chuyển nổi chúng ta, không chạm đến được chúng ta. Chúng ta chỉ nghĩ, lúc thanh nhàn thì học Phật vậy, nhưng một khi chuyện đụng đến lợi ích ích kỷ của mình xuất hiện, chúng ta lập tức quên Phật sang một bên, nhân quả cũng chẳng nhìn nữa. Chúng ta rất bản ngã xuất hiện trên thế gian này, chúng ta ích kỷ thế nào thì cứ làm thế ấy.
Nhiều người học Phật rất chấp trước, cũng rất ích kỷ. Đây cũng chính là lý do nhiều người về sau không dám học Phật. Họ nói, họ học Phật mà học thành ra thế kia, thôi chúng ta bỏ đi. Là như vậy đó.
Vấn đề là, lúc bạn bản ngã, trong lòng không có Phật — bạn có thể sống như vậy, miễn trong lòng có Phật là được. Nhưng nếu bạn có thần thông, có thể dò xét từng ý niệm của mình, từ sáng đến tối, trong lòng bạn giây phút nào có Phật? Mỗi giây phút bạn đều đang nghĩ, mình phải thế nào, mình phải thế nào, mình phải thế nào, mình thế nào.
Rồi dù bạn có nghĩ đến Phật cũng là, mình phải thế này với Phật, mình mặc cả với Phật mấy điều kiện, yêu cầu điều gì, cầu xin điều gì, hoặc là mình muốn thành Phật, phải không? Cái tôi ấy vẫn luôn ở đó.
Vì vậy, bạn muốn học Phật, muốn có đức tin, tất cả mọi thứ, chướng ngại lớn nhất chính là cái tôi đó. Bạn đã từng có một khoảnh khắc buông được cái tôi xuống không? Nhưng chúng ta luôn phải nghĩ ngợi về điều gì đó chứ, chẳng lẽ ngồi đó như một kẻ ngốc, chẳng nghĩ gì cả. Khi không nghĩ đến bản thân mình, thì nghĩ đến người khác nhiều hơn cũng được; đó cũng là phá ngã chấp, hành Bồ Tát đạo vậy. Bạn luôn cần gửi gắm vào điều gì đó, vậy thì làm lợi ích cho người khác cũng là một chuyện tốt, là công đức.
Lưu ý: Văn bản này được biên soạn từ video giảng dạy của thầy Dương Ninh. Nếu có điểm khác với video, nội dung video được ưu tiên. Xem video.